Nếu không bị thương thì không có lý do nào mà chảy máu không có nguyên nhân. Một vài hiện tượng chảy máu không gây ra hậu quả gì nếu như không lặp lại nhiều lần (ví dụ như chảy máu mũi), nhưng có một số hiện tượng chảy máu khác lại là biểu hiện của một bệnh nghiêm trọng ví dụ như ho ra máu. Khạc ra máu khi khạc nhổ mạnh và từ đường hô hấp dưới (khí quản, phế quản và phổi) được các bác sỹ gọi là «Ho ra máu». Trong mọi trường hợp, đối với việc chẩn đoán bệnh thì nội soi phế quản, chụp phim phổi và xét nghiệm máu là các xét nghiệm không thể thiếu. Nội soi phế quản là một thủ thuật đơn giản được thực hiện trong vài phút dưới gây mê toàn thân.

Triệu chứng này rất quan trọng bởi vì nó có thể là biểu hiện của bệnh phổi hoặc phế quản ở giai đoạn đầu, giai đoạn mà bệnh dễ được điều trị và như vậy có nhiều cơ hội chữa khỏi.

Ngoài bị thương, không có nguyên nhân nào gây ra chảy máu. Trên thực tế, máu chứa các thành phần protein, enzyme bít các lỗ siêu nhỏ của các mạch máu nhỏ, đó là cơ chế đông máu, tạo ra các cục máu đông. Đôi khi rối loạn các nhân tố đó gây ra hiện tượng chảy máu, ví dụ một loại bệnh bẩm sinh gọi là bệnh ưa chảy máu (có từ lúc mới sinh ra); đó cũng là trường hợp chảy máu trong các bệnh lý nặng về gan (ví dụ xơ gan do rượu).

Khi có viêm do hiện tượng kích ứng mãn tính, nhiễm trùng tái đi tái lại hoặc nhiễm trùng kéo dài gây gặm nhấm/ tổn thương cơ quan, các mạch máu nhỏ (các tiểu động mạch) bị giãn ra và một lượng máu chảy qua các lỗ nhỏ trên thành mạch máu mà chúng ta có thể quan sát thấy. Đó là hiện tượng xảy ra khi ho ra máu từ phế quản hoặc phổi. Nếu số lượng máu nhiều (ví dụ một cốc máu trong thời gian nửa ngày) thì bệnh nhân cần nhập viện để điều trị thuốc bằng đường truyền.

Nếu các tiểu mạch máu trong phế quản bị vỡ và gây chảy máu, thì triệu chứng này có thể là biểu hiện của bệnh phế quản hoặc phổi, do viêm hoặc nhiễm trùng thậm chí là ung thư.

Hiện tượng chảy máu hiếm thấy trong viêm phế quản cấp tính, đôi khi gặp trong viêm phế quản mạn tính nếu có các biến dạng phế quản (mà các bác sỹ gọi là giãn phế quản). Các biến dạng này làm ứ đọng chất xuất tiết và dễ bội nhiễm.

Ho ra máu cũng thường thấy trong các bệnh nhiễm trùng phổi: đôi khi trong viêm phổi, là nhiễm trùng phổ biến nhất của phổi. Nhiễm trùng thường gặp nhất gây ho ra máu là bệnh lao. Lao nếu không được điều trị có thể gây ra tử vong đối với ¼ số ca bệnh. Ngày nay lao điều trị khỏi nếu dùng thuốc đúng và đều đặn.

Ho ra máu đặc biệt là một dấu hiệu của ung thư phế quản... Phần lớn các trường hợp ung thư phế quản gây ra do thuốc lá hoặc khói thuốc, nhưng đôi khi không rõ nguyên nhân. Cách điều trị hiệu quả nhất của ung thư phế quản là phẫu thuật (dù rằng trong một số thể bệnh phải bắt đầu bằng điều trị bằng truyền thuốc được gọi là hoá trị liệu), nhưng đôi khi vẫn có tái phát sau mổ. Phẫu thuật có khả năng thành công cao, nếu được thực hiện sớm: nguy cơ tái phát sẽ ít hơn. Phát hiện sớm có máu trong đờm là một điều may mắn cho bệnh nhân: ung thư ở giai đoạn đầu có thể can thiệp phẫu thuật sớm. Nếu không thể phẫu thuật được (ví dụ do vị trí khối u khó) thì các phương pháp điều trị khác cũng có may mắn thành công nếu được áp dụng sớm.

Chẩn đoán nguyên nhân ho ra máu bao gồm chụp phổi, thử máu và nội soi phế quản. Nội soi phế quản ống mềm – qua đường mũi hoặc miệng, là việc đưa một ống mềm vào bên trong cho phép quan sát bên trong phế quản. Bác sỹ sẽ tiến hành lấy bệnh phẩm để tìm kiếm các tế bào ung thư, vi khuẩn đặc biệt là vi khuẩn lao.

Việc nội soi có thể được thực hiện dưới gây tê tại chỗ hoặc dễ chịu hơn nếu sử dụng gây mê toàn thân. Như vậy không hề gây ra đau đớn cho bệnh nhân và bác sỹ có thời gian để lấy các bệnh phẩm cần thiết.

Công việc này được tiến hành bởi các bác sỹ chuyên khoa hô hấp và thời gian thực hiện khoảng 5 phút.

Ho ra máu có thể là triệu chứng của một bệnh lý thực sự nên chụp phổi, thử máu và nội soi là bắt buộc trong tất cả các trường hợp. Như vậy, bệnh mới có thể được điều trị sớm.